De term beginnende gebruikers is voor meerdere uitleg vatbaar. Iemand kan weliswaar net zijn begonnen met Ubuntu (of een andere Linux-distributie), maar wat iemand voor die tijd met zijn/haar computer heeft gedaan kan behoorlijk uitéén lopen. De site Basiscursus Ubuntu richt zich op verschillende groepen beginnende gebruikers. Welke zijn dat?
Digitale geletterdheid
Het uitgangspunt is de definitie van ‘technological literacy’ zoals die door de National Academy of Engineering wordt gehanteerd. Ik vind dat een goede definitie omdat ze niet alleen uitgaat van vaardigheden, maar ook van aanwezige kennis en de juiste denk- en handelwijze. Daaruit volgt een beschrijving van iemand die je als digitaal geletterd mag beschouwen.
Met dit in het achterhoofd probeer ik een aantal profielen te omschrijven van beginnende gebruikers van Ubuntu (en Linux in het algemeen).
Profiel 1
De gebruiker heeft niet of nauwelijks met computers gewerkt en beschikt derhalve ook niet over basale vaardigheden als het aan-/uitzetten van de computer en de randapparatuur, kan niet in de grafische werkomgeving navigeren met behulp van de muis. De gebruiker heeft geen eerdere ervaring met het openen van en werken met programma’s.
De gebruiker is niet onbekend met moderne technologie, maar is vooral een functionele gebruiker. Met behulp van een eenvoudige handleiding kan bijvoorbeeld een nieuwe televisie in gebruik worden genomen. Indien de gebruiker beschikt over een mobiele telefoon dan zal dit een eenvoudig model zijn.
Kan deze gebruiker met Ubuntu leren werken? Ik zou bijna zeggen dat een computer met Ubuntu (of Linux) ideaal is voor deze gebruiker. Er hoeven geen ‘Windows-vaardigheden’ te worden afgeleerd. Primair zal het gaan om functioneel gebruik, min of meer afgedwongen door het toenemend aantal diensten dat via het internet wordt afgedwongen. Een voorgeconfigureerde computer met Ubuntu geeft minder meldingen aan de gebruiker dan een Windows-computer met vuurmuur, antivirus en updatemeldingen per programma.
Profiel 2
De gebruiker werkt regelmatig met een computer voor zakelijke en/of praktische doeleinden. Hij/zij beschikt over basale vaardigheden, kan de computer aan-/uitzetten, weet hoe te navigeren in de grafische werkomgeving en kan met programma’s voor dagelijks gebruik werken. Gedacht moet worden aan Microsoft Office-applicaties, e-mail en webbrowsers.
De gebruiker is bekend met moderne technologie, maar is vooral een functionele gebruiker. Met behulp van een eenvoudige handleiding kan bijvoorbeeld een nieuwe televisie in gebruik worden genomen. De gebruiker heeft geleerd hoe om te gaan met de meldingen die voortvloeien uit het gebruik van Windows (en de programma’s), maar is slechts beperkt in staat afwijkende meldingen of storingen goed te plaatsen. Het gebruik van programma’s is beperkt tot hetgeen aan vaardigheden is aangeleerd en dagelijks wordt gebruikt. Met behulp van een eenvoudige handleiding kan randapparatuur worden aangesloten. Indien zich storingen voordoen bij het gebruik van de computer en/of de randapparatuur moet hulp van derden worden ingeroepen.
Profiel 3
De gebruiker werkt regelmatig met een computer voor zakelijke en/of praktische doeleinden. Hij/zij beschikt over basale vaardigheden, kan de computer aan-/uitzetten, weet hoe te navigeren in de grafische werkomgeving en kan met programma’s voor dagelijks gebruik werken. Gedacht moet worden aan Microsoft Office-applicaties, e-mail en webbrowsers. Daarnaast wordt de computer gebruikt ter ondersteuning van recreatieve activiteiten (denk aan: genealogie, fotografie, audio- en videobewerking).
De gebruiker is bekend met moderne technologie en staat open voor nieuwe leerervaringen. De gebruiker heeft geleerd hoe om te gaan met de meldingen die voortvloeien uit het gebruik van Windows (en de programma’s). In geval van afwijkende meldingen of storingen gaat de gebruiker op zoek naar oplossingen. Hij/zij beschikt over basale vaardigheden om hiervoor internetzoekmachines of andere online hulpbronnen voor te raadplegen. Met behulp van een eenvoudige handleiding kan randapparatuur worden aangesloten. Indien zich storingen voordoen bij het gebruik van de computer en/of de randapparatuur kunnen externe hulpbronnen worden geraadpleegd.
Profiel 4
De gebruiker werkt dagelijks met een computer, zowel voor zakelijke als persoonlijke doeleinden. Hij/zij beschikt over ruime vaardigheden in het gebruik van de computer, zij het dat dit vooral beperkt is tot het gebruik van het Windows-besturingssysteem en daarvoor bestemde applicaties. De gebruiker is in staat zelfstandig het besturingssysteem te (her)installeren zonder daarbij noodzakelijkerwijs gebruik te hoeven maken van herstelopties. De gebruiker is in staat problemen met stuurprogramma’s op te lossen.
De gebruiker is bekend met moderne technologie en kan de verschillende interne onderdelen van de computer (zoals de harde schijf, grafische kaart, het werkgeheugen, de processor et cetera) te benoemen. Met een eenvoudige handleiding is de gebruiker in staat een of meerdere interne onderdelen te vervangen.
Profiel 5
De gebruiker werkt intensief met een computer, zowel voor zakelijke als persoonlijke doeleinden. Hij/zij beschikt over ruime vaardigheden in het gebruik van de computer en is bekend met/heeft gehoord van alternatieve besturingssystemen. De gebruiker is in staat zelfstandig één of meerdere besturingssystemen te installeren en is bijvoorbeeld bekend met het indelen van harde schijven in partities.
De gebruiker is bekend met moderne technologie en is in staat zelfstandig een nieuwe computer in elkaar te zetten vanuit de verschillende componenten.
Andere profielen
Dit is een eerste aanzet. Voorbij profiel 5 zijn nog andere profielen te omschrijven. Denk bijvoorbeeld maar eens aan de ontwikkelaars van hardware en software. Maar als ik kijk naar de site Basiscursus Ubuntu dan is profiel 5 wel de bovengrens. Profiel 1 is voor nu de ondergrens, maar je kunt je ook voorstellen dat er gebruikers zijn met minder vaardigheden. De komende periode wil ik de profielen verder bijstellen en zo nodig uitbreiden.
Toepassing op de site
Ik ga wat meer bewust artikelen schrijven voor gebruikers uit elk van de profielen. Bij de artikelen komt een aanduiding van het profiel dat minimaal gewenst is om de inhoud te kunnen gebruiken. Het is natuurlijk geen exacte wetenschap. Suggesties en aanvullingen zijn altijd welkom.
